Bir Mevlevî’nin İki Sivas Hatırası:

Ahmet Remzi Akyürek ve İki Eseri

Fatih Çınar

Mevlevîlik ve Sivas…Öteden beri bu iki kelime arasındaki ilişki dikkatimi çekmiştir. Hz. Mevlânâ’nın henüz beş yaşında iken (Malatya-Erzincan) Sivas üzerinden babası ile Akşehir ve Karaman’a yönelişi ile başlayan Sivas-Mevlevî ilişkisi, bundan sonra birçok Mevlevî üstâtlarının Sivas’ı ziyâret etmeleri, Sivas’ta kurdukları Mevlevî tekkeleri ve faaliyetleri ile devâm etmiştir. Örnek olarak zikretmek gerekirse, “Menâkıbü’l-Ârifîn ve Merâtibü’l-Kâşifîn” sâhibi Ahmet Eflâkî’nin Sivas’ı ziyâret etmesini, Sivas’taki Mevlevî Dergâhı’nın Mevlânâ’nın torunlarından Ulu Ârif Çelebi tarafından inşâ edilmesini, yine hâlihâzırda Sivas’ta Mevlânâ Caddesi olarak bir caddenin isimlendirilmesine sebep olan Mevlevî Dergâhını ve bu dergâhın Sivas’taki faaliyetlerini, Sivas ile Mevlevîlik arasındaki dikkât çekici ilişkiyi gösteren örnekler olarak zikredebiliriz.

  Bu ilişkinin son örneklerinden bir tanesi de Mevlevî Dedelerinden Ahmet Remzi Akyürek’in Sivas’ta basılan iki eseridir. Ahmet Remzi Dede, Kayseri’de doğmasına rağmen çok hareketli bir hayat yaşamış, Osmanlının son döneminde hayatını devam ettirmiş, vatanın hemen her noktasında ilmî ve manevî birçok görevler ifâ etmiş, döneminin ilmî, siyâsî ve manevî âlemi ile yakın ilişkileri olan, Arapça, Farsça ve diğer İslâmî ilimlere son derece vâkıf bir gönül insanıdır. Onunla Tâhiru’l-Mevlevî’nin ve özellikle “Sefîne-i Evliyâ” yazarı Hüseyin Vassâf Bey’in ilişkileri son derece dikkât çekicidir. Ahmet Remzi Dede, birçok Mevlevî dergâhında görev yapmış, vatan savunmasına fiilen iştirâk etmiş, Şam’da verdiği Arapça vaazları ve eserleri ile ilim dünyasının takdirini kazanmış bir şahsiyettir. Onun, bu kıymetli eserlerinden iki tanesi de Sivas’ta basılmış, bu durum da Sivas ile Mevlevîlîk arasındaki ilişkiyi gösteren bir numûne olarak tarihteki yerini almıştır.

Remzi Dede, “Âyine-i Seyyid-i Sırdân” ve “Mir’ât-ı Zeyne’l-Âbidîn” isimli eserlerini Sivas’ta bastırmıştır. Onun, Hz. Mevlânâ’nın ilk hocası, Seyyid Muhakkık-ı Tirmîzî hakkında manzûm olarak kaleme aldığı terkib-i bend şekliyle yazılan 13 bendlik eseri olan “Âyine-i Seyyid-i Sırdân” isimli eseri 1316/1898 yılında Sivas’ta bastırılmıştır. Bu eser Latin harflerine Abdullah Satoğlu tarafından “Mevlânâ’nın Hocası Seyyid Burhâneddin” isimli eserinde çevrilmiştir. Dede’nin Sivas’ta bastırılan ikinci eseri olan “Mir’ât-ı Zeyne’l-Âbidîn” isimli eseri de 1317/1899 yılında bastırılmıştır. Bu eseri de sekiz kasîdelik manzûm bir eserdir. Dede’nin bu eseri de Ali Rıza Karabulut tarafından Erciyes Dergisi’nin ilgili sayısında Ubeydullah Tanrıkulu müstear ismiyle Latin harflerine aktarılmıştır. Küçük hacimli olmasına rağmen bu eserler çok büyük ilgi görmüş, bu ilgi üzerine zikredilen eserler daha sonra defalarca yine bastırılmıştır. Bu eserlerden ilkinin Mevlânâ’nın hocası Seyyid Burhâneddin hakkında olması da dikkât çekici başka bir noktadır.

Görünen odur ki, Sivas ile Mevlevîlik arasındaki bu ilişkiler samîmi bir atmosferde varlığını sürdürmeye devam edecektir. Çalışmamızı Dede’nin Sivas’ta bastırılan eserlerinden seçtiğimiz örnekler ile noktalayalım.                       

Mir’ât-ı Zeyne’l-Âbidîn’den Seçmeler:

…………….

Ey muhibbi evliyâ ey teşne-i feyz-i Hudâ

Cûş ider deryâ-yı rahmet zikredilse sâlihîn

            Gel ziyâretgâhın olsun kabr-i Zeyne’l-Âbidîn

Hâzihî cennât-ü adnin fedhulûhâ hâlidîn

………………..  

Tam sekiz yüz on yedi sâlinde ol âli sıfat

Kayseri’de eylemişdir sûretâ terk-i hayat

            Merkad-i pâkizesi hâlâ ziyâretgâhıdır

            Hâs-u âma selsebil-i feyzidir mâü’l-hayât

………………..

Ben o mağlûb-i hevâyım kim dil-ü cânım diriğ

Kabza-i teshîre aldı, nefs-ü şeytân elmeded

            Cedd-i pâkin, nesl-i pâkin, necl-i pâkin aşkına

            Mâsivâdan pâk ola, Remzi-i nâlân elmeded.

Âyine-i Seyyid Sırdân’dan Seçmeler

Müncelidir kerem-i Hazret-i Burhâneddin

Münteşirdir himem-i Hazret-i Burhâneddin

Nice dil mürdeyi bir nefhada manende Mesih

Hayyeder feyz-i dem-i Hazret-i Burhâneddin

Seyreder mâideyi gaybile her ehl-i dîli

Rayiğandır niami Hazret-i Burhâneddin

Olur uşşâk-ı dik azâdına ber’ü-s-saa

Derd-i aşkı elem-i Hazret-i Burhâneddin

Gözleriz sürme ola dîde-i irfânımıza

Hâk-i pâk’i kadem-i Hazret-i Burhâneddin

…………….

……………

Sensin ey Seyyid-i sırdân hakâik-binâ

Mürşîd-i ekmel-i pür-feyz-i cenâb-ı Molla

Sendedir himmet-i sultân-ı büzürg-i ulema

Arz-ı hâl etmeye dergâha yüzüm yok amma

Yetiş imdadıma ya Hazret-i Burhâneddin

……………..

Hayf Remzi ki envâ-ı fezahat ettim

Bilerek bilmeyerek hayli kabahat ettim

Bütün ettiklerime gayri nedamet ettim

Der-i ihsânına cürmümle dehalet ettim

Yetiş imdâdıma ya Hazret-i Burhâneddin